Een nieuwe blik op hart- en vaatziekten bij vrouwen: het hart in verschillende levensfasen

In dit artikel:

Hart- en vaatziekten zijn wereldwijd de belangrijkste doodsoorzaak, ook onder vrouwen. In Nederland overlijdt volgens de Hartstichting één op de vijf vrouwen eraan. Toch wordt het risico bij vrouwen niet altijd tijdig herkend. In de Verenigde Staten sterven jaarlijks ruim 400.000 vrouwen aan hart- en vaatziekten en slechts 41 procent ziet deze aandoeningen als het grootste gezondheidsrisico. Ook stijgt daar het aandeel volwassen vrouwen met hoge bloeddruk waarschijnlijk van 49 procent in 2020 naar 59 procent in 2050 als de huidige trend doorzet.

Vier Amerikaanse medische organisaties, waaronder de American Heart Association en organisaties voor kindergeneeskunde en verloskunde, hebben daarom drie publicaties uitgebracht in Circulation. Ze pleiten voor een levenslange en beter geïntegreerde aanpak, waarin cardiologen, gynaecologen en andere zorgverleners samenwerken en naast lichamelijke ook hormonale en psychische factoren beoordelen.

De voorgestelde aanpak onderscheidt vier biologische levensfasen: de periode rond de eerste menstruatie, de reproductieve fase, de perimenopauze en de postmenopauze. Veranderingen in menstruatiepatronen, hormonale problemen, cholesterol, stofwisseling en bloeddruk kunnen in deze fasen aanwijzingen geven voor een verhoogd risico. Vooral de overgang en de postmenopauze zijn belangrijke momenten voor preventie; in die laatste fase komen hartaanvallen, beroertes en hartfalen het vaakst voor. De leeftijdsgrenzen zijn richtlijnen, omdat de ontwikkeling per vrouw verschilt.

Ook zwangerschap geldt als een belangrijke stresstest voor het hart. Hoge bloeddruk, pre-eclampsie, zwangerschapsdiabetes, vroeggeboorte en stilgeboorte hangen samen met een groter risico op latere hart- en vaatziekten. Vrouwen zouden daarom ook na de zwangerschap moeten worden gevolgd. Volgens cardiologe Chahinda Ghossein-Doha kunnen afwijkingen al zichtbaar zijn voordat klachten ontstaan.

De organisaties willen gespecialiseerde centra, betere opleiding van zorgverleners en meer onderzoek waarin vrouwen en hun verschillende levensfasen voldoende worden vertegenwoordigd. Het doel is niet voor iedere vrouw een afzonderlijk zorgtraject, maar een zorgsysteem dat signalen eerder herkent en preventie op het juiste moment inzet. Daarbij moet ook aandacht zijn voor angst, depressie en eetstoornissen, die de hartgezondheid kunnen beïnvloeden.