Een nieuw dwergplaneetje? Rubin vindt groot ijswereldje voorbij Pluto

In dit artikel:

De Vera C. Rubin-sterrenwacht heeft haar eerste kandidaat-dwergplaneet ontdekt. Astronoom Matthew Holman identificeerde het object op 13 oktober 2026 in gegevens die Rubin eerder dat jaar verzamelde. De vondst werd gemeld bij het Minor Planet Center en kreeg de voorlopige naam 2026 ED138.

Het object draait op ongeveer 46 astronomische eenheden van de zon, verder weg dan Pluto, en behoort daarmee tot de trans-Neptunische objecten. Zijn baan helt bijna 25 graden ten opzichte van het vlak van het zonnestelsel. Dat wijst erop dat zwaartekracht van Neptunus het object in het verleden uit zijn oorspronkelijke baan kan hebben verstoord.

Op basis van de helderheid wordt de diameter geschat op 600 tot 1.500 kilometer. Die ruime marge ontstaat doordat astronomen niet rechtstreeks kunnen zien hoe groot het oppervlak is en moeten aannemen hoeveel zonlicht het terugkaatst. Infraroodwaarnemingen moeten de afmetingen en vermoedelijke bolvorm nauwkeuriger bepalen. Als blijkt dat 2026 ED138 door zijn eigen zwaartekracht rond is gevormd, kan het worden erkend als de zesde dwergplaneet naast Pluto, Ceres, Eris, Haumea en Makemake.

Het object bleef lang onopgemerkt doordat het zich tegen een zeer druk sterrenveld bij de Melkweg bevindt. Rubin kan zulke zwakke, bewegende punten vinden door de zuidelijke hemel herhaaldelijk te fotograferen. Onderzoekers vonden bovendien oudere beelden uit onder meer 2016, waardoor de baan over meer dan tien jaar kon worden vastgesteld. De ontdekking geldt als een eerste belangrijke demonstratie van Rubins mogelijkheden; tijdens de tienjarige survey worden naar verwachting tienduizenden objecten voorbij Neptunus gevonden, al zal slechts een klein deel groot genoeg zijn om als dwergplaneet te gelden.