Een kosmische botsing vastgelegd: Webb ontrafelt de geheimen van Centaurus A

In dit artikel:

De James Webb-ruimtetelescoop viert zijn vierde jaar in de ruimte met nieuwe infraroodbeelden van Centaurus A, een sterrenstelsel op ongeveer 11 miljoen lichtjaar afstand. NASA gebruikt die beelden om te laten zien hoe Webb veel dieper kijkt dan eerdere telescopen: achter dikke stofwolken verschijnt een chaotische kern vol sterren, gas en een superzwaar zwart gat dat het centrum actief beïnvloedt.

Centaurus A heeft een gewelddadige geschiedenis. Ongeveer twee miljard jaar geleden botste het sterrenstelsel met een ander stelsel, waardoor zijn vorm veranderde en nieuwe stervorming op gang kwam. Webb’s instrument MIRI brengt nu opvallende structuren in kaart, waaronder een vervormde stofband en een raadselachtige S-vorm die mogelijk samenhangt met de botsing of met de kracht van het zwarte gat.

Dankzij Webb kunnen astronomen zelfs afzonderlijke sterren in de drukke kern onderscheiden. Dat maakt het mogelijk om de ontwikkeling van het stelsel stap voor stap te reconstrueren: van oude sterrenpopulaties tot recente stervorming. Tegelijk laten metingen zien dat het zwarte gat gas de ruimte in blaast, wat zowel nieuwe sterren kan helpen vormen als materiaal kan wegduwen. Centaurus A geldt daardoor als een dichtbije proeftuin voor onderzoek naar hoe sterrenstelsels en zwarte gaten elkaar beïnvloeden.