Een jonge supernova schittert in NGC 1433, en sterrenkundigen grijpen hun kans

zondag, 15 november 2026 (18:12) - Scientias.nl

In dit artikel:

Op 2 november 2026 ontdekte het ATLAS-systeem in het sterrenstelsel NGC 1433, op ongeveer 50 miljoen lichtjaar afstand in het sterrenbeeld Horlogium, de jonge type-Ia-supernova SN 2026ahvu. De explosie was toen nog zwak, maar werd binnen enkele dagen veel helderder. Astronomen verwachten dat de supernova tussen 18 en 23 november haar maximale helderheid bereikt. Met een geschatte magnitude van 10,5 tot 12,1 zou ze vanaf het zuidelijk halfrond mogelijk met een bescheiden amateurinstrument zichtbaar zijn.

De vroege ontdekking is bijzonder, omdat onderzoekers de ontwikkeling van de sterexplosie vrijwel vanaf het begin kunnen volgen. Type-Ia-supernova’s ontstaan wanneer een witte dwerg in een dubbelstersysteem te veel materiaal opneemt en thermonucleair ontploft. Omdat ze een relatief voorspelbare maximale helderheid hebben, dienen ze als standaardkaarsen voor afstandsmetingen. Waarnemingen tijdens de eerste fasen kunnen bovendien meer inzicht geven in hun ontstaansmechanisme.

De supernova is vastgelegd met de Gemini South-telescoop in Chili. Eerdere beelden van NGC 1433 door Hubble, ALMA en de James Webb-ruimtetelescoop brachten al de actieve kern, stoffige binnengebieden, ringen en een kleine spiraalstructuur in het gas rond het centrum in kaart. De nieuwe opname voegt daar een tijdelijke, felle lichtbron aan toe.

SN 2026ahvu wordt vergeleken met SN 2011fe, een van de best onderzochte nabije type-Ia-supernova’s, die in 2011 op circa 21 miljoen lichtjaar afstand werd ontdekt. Onderzoekers hopen de nieuwe explosie de komende weken met spectroscopische en andere waarnemingen over het hele elektromagnetische spectrum te volgen. Zo kunnen zij modellen van type-Ia-supernova’s verder verbeteren. NGC 1433 zelf is een gebalkt spiraalstelsel van het type SB(rs)a, met een ring rond de kern en strak gewonden spiraalarmen.

BEKIJK OOK:

Vandaag Inside: Cody Gakpo ziet opvallende overeenkomsten tussen Jürgen Klopp en Xavi Hernández