'Een expertbrein weet informatie efficiënter te organiseren'

In dit artikel:

Neuropsycholoog Hans Op de Beeck en zijn collega’s onderzochten hoe expertise zichtbaar wordt in de hersenen. Daarvoor vergeleken ze twintig schaakexperts met twintig hobbyspelers. Tijdens een hersenscan kregen beide groepen verschillende schaakopstellingen te zien. Soms waren die vrijwel identiek, maar veranderde door het verplaatsen van één of twee stukken de strategische betekenis, bijvoorbeeld doordat schaakmat wel of niet mogelijk werd.

Bij experts en hobbyspelers waren grotendeels dezelfde hersengebieden actief, vooral delen van de frontale en pariëtale cortex die betrokken zijn bij complexe denkprocessen. De verschillen zaten in de activiteitspatronen binnen die gebieden. Met behulp van kunstmatige intelligentie ontdekten de onderzoekers dat hobbyspelers vooral letten op zichtbare kenmerken, zoals het aantal stukken en de visuele complexiteit van het bord. Experts verwerkten vooral de inhoudelijke betekenis: mogelijke zetten, strategieën en het aantal zetten tot schaakmat.

De informatie was bij experts compacter georganiseerd, zonder dat belangrijke details verloren gingen. Hun hersenen lijken relevante informatie daardoor efficiënter toegankelijk te maken. De onderzoekers vermoeden dat dit mechanisme ook bij andere vormen van expertise voorkomt, bijvoorbeeld bij radiologen. Inzicht in deze processen kan later helpen bij het opnieuw aanleren van vaardigheden na hersenletsel, zoals taal na een beroerte.