Een bijenkast remt ziekteverwekkers, maar hoe goed hangt af van waar hij staat

In dit artikel:

Australisch onderzoek van de Universiteit van Sydney laat zien dat een bijenkast zelf een belangrijk afweersysteem vormt. Honing, propolis, stuifmeel, was en stoffen van de bijen remmen samen ziekteverwekkers, terwijl veel andere microben ongemoeid blijven. De werking verschilt per plek in de kast en hangt samen met de bacteriën die daar voorkomen.

De onderzoekers bestudeerden 24 bijenvolken op vijf locaties in New South Wales. Ze onderzochten onder meer de darm van bijen, het opgeslagen stuifmeel, de broedraten en de kastingang. Bij gezonde volken kwamen vaste darmbacteriën vooral in de bijen zelf voor en nauwelijks elders in de kast. Bij verzwakte volken was die scheiding minder duidelijk, wat erop wijst dat een gezonde kast bepaalde bacteriën actief buiten houdt.

Honing en propolis hadden de sterkste remmende werking. Waterstofperoxide in verdunde honing en flavonoïden uit propolis lijken daarvoor verantwoordelijk. Stoffen uit de bijen zelf werkten gerichter tegen specifieke bijenziekten, zoals Amerikaans vuilbroed, en nauwelijks tegen algemene bacteriën. De afweer richtte zich bovendien sterker op bacteriën dan op schimmels, omdat sommige schimmels en gisten juist nuttig kunnen zijn in het opgeslagen stuifmeel. Was had het kleinste effect.

De omgeving bleek ongeveer een derde van de verschillen in samenstelling en werking van de kastmaterialen te verklaren. Bijen halen de benodigde stoffen dus grotendeels uit hun leefomgeving. De onderzoekers waarschuwen dat eenzijdige landbouw en het verdwijnen van bloemrijke natuur die natuurlijke bescherming kunnen verzwakken. Omdat de studie in één regio en op één moment plaatsvond en laboratoriumextracten gebruikte, is nog niet bewezen hoe de afweer in echte kasten precies werkt. Vervolgonderzoek richt zich onder meer op angelloze bijen, mieren en termieten.