Dwangmatig plakband eten, waarom doen mensen dat?

In dit artikel:

Mensen die herhaaldelijk oneetbare dingen zoals sponzen, gips of plakband eten, zijn daarmee niet automatisch verslaafd. Volgens psychiater en hoogleraar verslaving Arnt Schellekens van het Radboudumc past dit gedrag vaak beter bij een dwangstoornis.

Bij een verslaving staat het belonende effect van gedrag of een middel centraal: het activeert het beloningssysteem. Bij een dwangstoornis ontstaan eerst angstige of opdringende gedachten, waarna iemand een handeling uitvoert om de spanning te verminderen. Dat kan bijvoorbeeld handen wassen zijn uit angst voor besmetting, maar ook het eten van vreemde voorwerpen. Alcohol kan spanning weliswaar verlichten, maar geldt toch als verslavend omdat het ook rechtstreeks het beloningssysteem beïnvloedt. Beide problemen kunnen bovendien tegelijk voorkomen.

Dwanggedrag ontstaat waarschijnlijk door een combinatie van erfelijke en biologische kwetsbaarheid en persoonlijke eigenschappen, zoals stressgevoeligheid, perfectionisme en een sterke behoefte aan controle. Ook een ingrijpende ervaring kan dwanggedachten uitlokken. Die kunnen zich versterken, waardoor meer angst en spanning ontstaan en iemand steeds vaker dwanghandelingen uitvoert.

Schellekens benadrukt dat professionele hulp nodig kan zijn om deze vicieuze cirkel te doorbreken en de oorzaken van het gedrag te begrijpen. Hij pleit daarnaast voor minder schaamte en stigma rond dwang en verslaving. Mensen kunnen onder meer terecht bij lotgenoten, de huisarts, het sociale wijkteam of de geestelijke gezondheidszorg; ze hoeven hun problemen niet alleen op te lossen.