Dubbele rol van tau ontrafeld: niet alleen boosdoener bij alzheimer, maar ook cruciaal voor ons geheugen

In dit artikel:

Nieuw onderzoek van een internationaal team onder leiding van Flinders University in Australië laat zien dat het tau-eiwit, dat bekendstaat als een belangrijke speler bij alzheimer, ook een normale en nuttige functie heeft in de hersenen. In een muizenstudie, gepubliceerd in *Nature Communications*, bleek tau niet nodig voor het direct leren van iets nieuws, maar wel voor het omzetten van die ervaring in een blijvende herinnering die dagen of weken later nog kan worden opgehaald.

De onderzoekers keken vooral naar zogeheten engram-cellen, de hersencellen die samen een herinnering vastleggen. Tau helpt volgens hen bepalen welke cellen worden ingeschakeld en dempt tegelijkertijd storende activiteit, zodat een stabiel geheugenspoor ontstaat. Daarbij speelt een gecontroleerde vorm van fosforylering een rol: een chemische aanpassing die normaal lijkt te zijn, terwijl afwijkende tau-veranderingen juist worden gezien bij alzheimer.

Opvallend was dat herinneringen zonder tau nog wel aanwezig waren, maar moeilijker op een natuurlijke manier op te roepen. Dat wijst erop dat tau niet zozeer de herinnering zelf maakt, maar wel helpt bij het koppelen van signalen zoals geuren of geluiden aan het terughalen ervan. Als ziekte-gerelateerd tau al tijdens het leren aanwezig was, verstoorde dat de vorming van nieuwe herinneringen; verscheen het pas later, dan werd vooral het ophalen moeilijker.

De studie is fundamenteel en gedaan bij muizen, dus de resultaten zijn niet één-op-één op mensen van toepassing. Toch biedt dit onderzoek nieuwe aanknopingspunten voor het begrijpen van geheugenverlies en mogelijk voor toekomstig alzheimeronderzoek.