DNA van uitgestorven mensensoort zit nog altijd in ons genoom

In dit artikel:

Wetenschappers hebben met een nieuwe computermethode genetische sporen ontdekt van minstens twee onbekende, inmiddels verdwenen menselijke afstammingslijnen. De methode maakt voor verschillende delen van het genoom een genetische stamboom en werd getest door DNA van moderne mensen te gebruiken om bekende Neanderthaler- en Denisova-segmenten terug te vinden.

Iedere huidige mens draagt naar schatting 0,5 tot 1 procent DNA van de jongste ‘spookvoorouder’. Welke DNA-fragmenten dat zijn verschilt per persoon, maar ze zijn vrijwel gelijkmatig over het genoom verspreid. Daardoor zou door het combineren van DNA-segmenten van veel mensen mogelijk bijna het volledige genoom van deze voorouder kunnen worden gereconstrueerd. De onderzoekers hebben die reconstructie nog niet uitgevoerd.

Deze voorouder splitste zich ongeveer 800.000 jaar geleden af van de lijn die tot de moderne mens leidde en vermengde zich later opnieuw met Homo sapiens. Omdat alle moderne mensen deze genetische sporen dragen, denken de onderzoekers dat de vermenging waarschijnlijk in Afrika plaatsvond. De uitgestorven soort Homo heidelbergensis geldt als een mogelijke kandidaat.

Opvallend is dat op sommige plaatsen in het menselijk genoom relatief veel DNA van deze spookvoorouder voorkomt, terwijl Neanderthaler- en Denisova-DNA daar vrijwel ontbreekt. Volgens de onderzoekers waren die laatste populaties klein, waardoor schadelijke mutaties zich makkelijker verspreidden en natuurlijke selectie hun DNA sterker wegziftte. De grotere populatie van de spookvoorouder had vermoedelijk meer DNA dat neutraal was of juist voordelen bood.

De methode bracht ook een veel oudere afstammingslijn aan het licht. Die splitste zich ongeveer 1,8 miljoen jaar geleden af; Denisovamensen in Eurazië kregen later DNA van deze ‘superarchaïsche’ groep. Homo erectus wordt hiervoor als waarschijnlijke kandidaat gezien. Volgens deskundigen kan de aanpak zo indirect delen van genomen reconstrueren van mensensoorten waarvan geen fossiel DNA beschikbaar is.