Deze zeevogel vliegt zichzelf een jetlag in en stuurt daardoor scheef

In dit artikel:

Noordse pijlstormvogels krijgen tijdens oost-westvluchten een soort natuurlijke jetlag. De vogels broeden op eilanden langs de westkust van het Verenigd Koninkrijk en vliegen tot ongeveer duizend kilometer de Noordzee op om voedsel te zoeken. Op de terugweg gebruiken ze vooral de zon als kompas. Omdat de zon op andere plaatsen eerder of later opkomt, loopt hun interne klok niet gelijk met de lokale tijd. Daardoor wijken vogels die naar het oosten vliegen iets naar rechts af, terwijl westwaarts vliegende vogels naar links afwijken.

Onderzoekers onder leiding van de University of Oxford analyseerden twintig jaar aan GPS-gegevens van 1.045 vogels en bijna 3.700 vluchten. De voorspelde koersafwijkingen kwamen nauwkeurig overeen met de werkelijke vliegroutes. Modellen van het aardmagnetisch veld lieten bovendien zien dat de resultaten beter pasten bij navigatie met de zon dan met een magnetisch kompas. De biologische klok liep maximaal ongeveer een uur voor of achter, wat tot een afwijking van hooguit 15 graden leidde. Gemiddeld kostte een fout van zeven graden op een vlucht van duizend kilometer slechts ongeveer vijf kilometer extra omweg.

Volwassen pijlstormvogels kunnen hun positie onderweg controleren en hun koers corrigeren. Voor jonge trekvogels, die nog minder goed weten waar ze zijn, kunnen kleine afwijkingen zich echter opstapelen tot honderden kilometers. Volgens de onderzoekers is de interne klok evolutionair waarschijnlijk niet aangepast, omdat die ook veel andere belangrijke lichaams- en gedragsprocessen regelt. Vervolgonderzoek moet uitwijzen of tijdsverschuivingen ook invloed hebben op het gedrag, de gezondheid en het broedsucces van vogels. De inzichten kunnen mogelijk helpen om de gevolgen van jetlag bij mensen beter te begrijpen.