Deze oorlogen verloor de mensheid van de dieren
In dit artikel:
Mensen hebben wereldwijd massaal ingegraven in ecosystemen: vaak per ongeluk soorten uitgezet of geïntroduceerd, met soms grote gevolgen. Steven van der Mije, collectiebeheerder bij Naturalis, wijst erop dat er inmiddels nauwelijks een plek op aarde is waar de mens zich niet mee heeft bemoeid. Niet altijd leidt dat tot conflict — sommige nieuwkomers, zoals de halsbandparkiet in Nederland, veroorzaken weinig schade — maar overschietende populaties kunnen lokale natuur en landbouw ernstig verstoren.
Drie historische voorbeelden illustreren hoe pogingen om dieren te beheersen niet zelden op een nederlaag van de mens uitdraaien. In Colombia zijn de nijlpaarden van Pablo Escobar uitgegroeid van vier ontsnapte exemplaren op zijn landgoed (Hacienda Nápoles) tot een wilde populatie van meer dan 200 dieren. Omdat nijlpaarden er geen natuurlijke vijanden hebben en hun aantal snel toeneemt, vormt dat een bedreiging voor inheemse soorten en menselijk gebruik van land; de regering overweegt ingrijpen, maar doden stuit op maatschappelijke weerstand en eerdere sterilisatiepogingen blijken onvoldoende.
In Australië verklaarde het leger in november 1932 officieel “oorlog” aan emoes die tijdens een droogte landbouwgewassen kapotvraten. De vogels bleken sneller en slimmer dan verwacht; na 45 dagen en een poging om 20.000 dieren te doden, werden slechts circa 2.500 vogels gewond of gedood. Uiteindelijk losten hekken het probleem op en zijn emoes nu beschermd, met een bijna mythische status.
Een ander luguber verhaal uit 1807: Napoleon werd tijdens een geplande konijnenjacht omsingeld door tamme konijnen die niet wegvluchtten maar hem juist achtervolgden — een gênante nederlaag tegen zo’n 3.000 pluizenbollen.
Van der Mije benadrukt dat ingrijpen soms noodzakelijk is om ecosystemen te beschermen, maar dat zulke maatregelen altijd levens kosten en maatschappelijk gevoelig zijn. De belangrijkste les is voorkomen: geen dieren verplaatsen of herintroduceren zonder grondige afwegingen, om te vermijden dat toekomstige generaties voor hetzelfde probleem komen te staan — of belachelijk in de geschiedenisboeken.