Deze minuscule 'antennes' bepalen mogelijk het geslacht van een schildpad

In dit artikel:

Onderzoekers van Iowa State University hebben een mogelijk ontbrekende schakel gevonden in de temperatuurafhankelijke geslachtsbepaling van schildpadden: trilharen, piepkleine uitsteeksels op cellen die signalen uit de omgeving kunnen waarnemen en doorgeven. Bij veel schildpadsoorten bepaalt de temperatuur tijdens de ontwikkeling in het ei of een jong mannelijk of vrouwelijk wordt; warme nesten leveren meestal vrouwtjes op en koelere nesten vaker mannetjes.

In een studie in PLOS One vergeleken de wetenschappers de sierschildpad, waarbij temperatuur het geslacht bepaalt, met de doornrandweekschildpad, die geslachtschromosomen heeft. Ze onderzochten actieve genen, eiwitsamenwerking en moleculaire regulatienetwerken tijdens de ontwikkeling van de geslachtsorganen. De soorten deelden 89 belangrijke genetische schakelaars, maar juist de sterkst verschillende schakelaars bleken herhaaldelijk verband te houden met trilharen. Ook ander onderzoek naar de manier waarop DNA-eiwitten zijn georganiseerd wees in dezelfde richting.

Trilharen kunnen onder meer temperatuurveranderingen detecteren en celprocessen aansturen. Mogelijk geven ze temperatuursignalen door aan mechanismen die de ontwikkeling van de geslachtsorganen regelen. De onderzoekers benadrukken dat dit verband nog geen direct bewijs is voor een oorzaak. Onderzoeksleider Nicole Valenzuela wil daarom verder onderzoeken hoe de trilharen bij schildpadden zijn opgebouwd en precies reageren op temperatuur.

De ontdekking kan bovendien relevant zijn voor de geneeskunde, omdat trilharen ook bij mensen voorkomen en betrokken zijn bij lichaamsontwikkeling en verschillende aandoeningen, waaronder kanker en ziekten van de hersenen en longen.