Deze Australische geulen ontstonden door het instorten van een grottenstelsel

In dit artikel:

Lange, ondiepe geulen op de Nullarborvlakte in het zuiden van Australië zijn waarschijnlijk geen oude rivierbeddingen, maar de overblijfselen van ingestorte grottenstelsels. Dat blijkt uit onderzoek van vijf geulen bij de zuidrand van de vlakte, gepubliceerd in *Communications Earth & Environment*.

De geulen zijn meestal 100 tot 500 meter breed, minder dan negen meter diep en soms meer dan twintig kilometer lang. Ze werden zichtbaar gemaakt met versterkte digitale hoogtekaarten. De onderzoekers combineerden die gegevens met grottenkaarten, sedimentonderzoek, seismische metingen en elektrische weerstandstomografie, waarmee verschillen in de ondergrond kunnen worden opgespoord.

Onder de geulen vonden zij tientallen meters diepe zones met gebroken gesteente, sediment en vermoedelijke instortingsruimtes. Op sommige plaatsen sluiten de structuren aan op bekende grotten en eerdere bodemverzakkingen. Bij Koonalda Trench is bijvoorbeeld te zien hoe gesteentelagen naar beneden zijn gezakt en een ingestorte ruimte met sediment is opgevuld. Ook ontbreken kenmerken die bij riviererosie horen, zoals een logisch netwerk van zijtakken en duidelijke sporen van door stromend water verplaatst sediment.

Volgens hoofdonderzoeker Matej Lipar stortten diepe grotten geleidelijk in, waarna de verzakking zich omhoog verplaatste en aan het oppervlak een brede, ondiepe geul vormde. Verschillen in vorm van west naar oost hangen waarschijnlijk samen met de dikte van de kalksteen boven de grotten.

De bevindingen kunnen helpen om verborgen grottenstelsels elders te herkennen en informatie over vroegere klimaten te vinden. Ook werpen ze nieuw licht op vergelijkbare geulen op Mars: die hoeven niet alleen op water te wijzen, maar kunnen eveneens resten van ondergrondse ruimtes zijn. Zulke ruimtes zouden op andere planeten bescherming kunnen bieden tegen straling en extreme temperatuurwisselingen.