Deep Brain Stimulation om Parkinson te behandelen: stroom op je brein
In dit artikel:
In Nijmegen liet technisch geneeskundige Koen van der Veen deze week bij het Radboudumc zien hoe technische innovaties de behandeling van Parkinson ingrijpend hebben veranderd. Centraal stond Deep Brain Stimulation (DBS): via een klein gaatje in de schedel wordt een elektrode millimeterprecies in een specifieke hersenkern geplaatst die abnormale activiteit remt. Van der Veen vergelijkt het apparaatje met “een beetje zoals een pacemaker, maar dan voor het brein”.
Dankzij moderne CT- en MRI-beeldvorming kunnen chirurgen de plek nauwkeurig bepalen en de ingreep is veel minder belastend geworden. Waar patiënten vroeger vaak acht uur en bij bewustzijn moesten blijven zodat neurologen ter plekke konden testen, duurt de operatie nu nog ongeveer vier uur en kan deze onder algehele narcose plaatsvinden. Ook de nabehandeling is verbeterd: de stroominstelling van de elektrode kan steeds vaker op afstand worden aangepast, waardoor ziekenhuisbezoeken afnemen. De stroom komt van een onderhuidse batterij op de borst, die draadloos oplaadbaar is; patiënten hoeven die meestal maar een uur per week te laden.
Het effect voor patiënten is groot. Het koppeltje dat Van der Veen introduceerde liet zien dat zij door DBS veel minder medicatie nodig hebben en dat hun klachten — zoals tremor en stijfheid — flink verminderd zijn. De ingreep geeft hen volgens een van hen vooral “tijd terug”: de medicijnen werkten eerder korter en hadden meer bijwerkingen, terwijl DBS langdurig klachten kan verlichten.
Parkinson zelf is een chronische, progressieve aandoening waarbij zenuwcellen in de substantia nigra afsterven, met een tekort aan dopamine als gevolg. Dat leidt onder meer tot trillen, traagheid en evenwichtsproblemen en komt vooral op latere leeftijd voor. De precieze oorzaak is niet volledig bekend; waarschijnlijk spelen erfelijke aanleg en omgevingsfactoren zoals blootstelling aan pesticiden en luchtvervuiling een rol.
Epidemiologisch beeld: sinds 1990 is het aantal mensen met Parkinson wereldwijd verdubbeld tot ongeveer 6,1 miljoen en onderzoekers verwachten dat dit door vergrijzing en milieufactoren zal doorstijgen tot ruim 25 miljoen patiënten in 2050. Van der Veen en het Radboudumc benadrukken dat technische geneeskunde niet alleen individuele zorg verbetert, maar ook kan bijdragen aan efficiëntere zorgverlening en het terugdringen van personeelstekorten in de toekomst.