De slimme truc van een simpel kevertje: zo weet hij wilde bijen keer op keer te verleiden

In dit artikel:

De larven van de Europese oliekever gebruiken een tot nu toe onbekende vorm van chemische mimicry om wilde bijen naar zich toe te lokken. De parasitaire larven moeten een bijennest binnendringen om te overleven. Daar eten ze de eitjes en voedselvoorraad op die voor de bijenlarven bedoeld zijn. Omdat maar weinig larven daarin slagen, legt een vrouwtje duizenden eitjes.

Onderzoekers verzamelden in het vroege voorjaar oliekevers bij de Duitse stad Jena en onderzochten de geurstoffen die hun larven afscheiden. Ze vonden zeventien monoterpenoïden: vluchtige stoffen met een bloemachtig aroma dat sterk doet denken aan bloeiende pruimen- en kersenbomen, precies in de periode waarin wilde bijen actief zijn.

Geurproeven in het laboratorium lieten zien dat bijen vaker op de geur van de larven afkwamen dan op controlegeuren. Ook in veldproeven reageerden zandbijen op wattenstaafjes waarop de geurstoffen waren aangebracht. De larven hoeven dus niet zichtbaar te zijn om potentiële gastheren aan te trekken.

Genetische analyses toonden aan dat de larven de geur zelf maken. Twee cytochroom P450-enzymen produceren de bouwstenen voor de bloemengeuren; de stoffen komen niet uit planten, eieren of volwassen kevers. Door een geur na te bootsen die meerdere bijensoorten aantrekkelijk vinden, vergroten de larven hun kans op een geschikte gastheer. Vervolgonderzoek moet uitwijzen hoe de volledige biosynthese werkt en of verwante oliekevers dezelfde strategie gebruiken.