De opwarming 56 miljoen jaar geleden laat zien hoe het onze bossen kan vergaan

In dit artikel:

Onderzoekers hebben voor het eerst het bladerdak gereconstrueerd uit het Paleoceen-Eoceen Thermisch Maximum (PETM), een periode 56 miljoen jaar geleden waarin de aarde sterk opwarmde door een grote uitstoot van koolstof. Fossiele bladcellen uit het Hanna Basin in Wyoming laten zien dat de bossen toen opener werden en minder grote bomen telden.

De onderzoekers konden de dichtheid van het oude bos bepalen aan de hand van de vorm van de opperhuidcellen in bladfragmenten. In moderne bossen zijn die cellen langer en smaller in schaduwrijke, dichte begroeiing. Door duizenden moderne bladcellen te koppelen aan metingen van de leaf area index — een maat voor de dichtheid van het bladerdak — konden ze dezelfde methode toepassen op fossielen.

Tijdens het PETM zorgte extra CO2, waarschijnlijk mede door vulkanisme, voor een warmer en droger klimaat. Planten trokken noordwaarts, het bladerdak werd minder gesloten en erosie en verstoringen in de waterkringloop namen toe. Dat had ook gevolgen voor de voedingsstoffenkringloop, verwering en dieren die in de bossen leefden.

De onderzoekers zien duidelijke parallellen met de huidige klimaatverandering. Door menselijke uitstoot komt CO2 sneller in de atmosfeer dan bij enig bekend natuurlijk proces. Hoewel extra CO2 aanvankelijk wereldwijd voor meer plantengroei zorgde, wijzen satellietmetingen erop dat veel gebieden inmiddels verdrogen en bruiner worden. Toenemende hitte, droogte, ziekten, insectenplagen en bosbranden bedreigen bossen. Daardoor kunnen belangrijke koolstofputten verdwijnen, waardoor de natuurlijke buffer tegen verdere klimaatverandering verzwakt.