'De meeste ideeën zijn niet briljant' wint de Robbert Dijkgraaf Essayprijs 2026

In dit artikel:

Tijdens het Gala van de Wetenschap 2026 ontving Marouscha Puister de Robbert Dijkgraaf Essayprijs. Puister is promovendus aan de TU Delft en onderzoekt daar de productie van nieuwe radioactieve stoffen voor kankerbehandelingen. Het winnende essay gaat over de vraag waarom sommige wetenschappelijke ideeën de wereld veranderen en andere in de vergetelheid raken.

Volgens Puister wordt wetenschappelijke vooruitgang te vaak voorgesteld als het resultaat van één spectaculair eurekamoment, zoals de beroemde ingeving van Archimedes. In werkelijkheid zijn de meeste ideeën slechts kleine verbeteringen of blijken ze uiteindelijk niet te werken. Toch zijn juist zulke kleine stappen onmisbaar. De ontwikkeling van kernenergie vereiste bijvoorbeeld niet alleen kennis over kernsplijting, maar ook oplossingen voor koeling, uraniumverrijking en het veilig stilleggen van de reactie.

Puister vergelijkt wetenschappelijk onderzoek met het één voor één oplossen van vele kleine problemen. Een ingewikkeld molecuul kan bijvoorbeeld worden opgedeeld in kleinere onderdelen, waaraan verschillende onderzoekers werken. Door voort te bouwen op het werk van collega’s ontstaat geleidelijk een grote doorbraak. De meeste ideeën worden weliswaar vergeten, maar elk opgelost deelprobleem kan bijdragen aan de wetenschap van morgen. De prijs wordt jaarlijks uitgereikt door New Scientist en het AD aan een essayist van een Nederlandse of Belgische onderwijsinstelling.