De intieme geschiedenis van seksspeeltjes: Quest beoordeelt de sexy-heid
In dit artikel:
Al duizenden jaren gebruiken mensen hulpmiddelen voor seksueel genot. Quest zet vijf opvallende momenten uit de geschiedenis van seksspeeltjes op een rij en schetst hoe vorm, functie en maatschappelijke betekenissen veranderden.
1) Prehistorische fallus (ca. 28.000 jaar geleden)
In de Duitse grot Hohle Fels vonden archeologen een gepolijste siltsteenstaf van ongeveer 20 cm met een duidelijk gevormde eikel. Deze roede geldt als het oudst bekende seksspeeltje, maar onderzoekers blijven verdeeld: het kan ook een symbolisch object of een werktuig zijn.
2) Klassiek en Romeins gebruik
Ook in de oudheid duiken fallusmotieven en voorwerpen op. Een houten Romeins stuk van circa 2000 jaar oud kan zowel als seksspeeltje als vijzel zijn gebruikt. In Pompeï en andere plekken werden fallussymbolen als gelukssymbool afgebeeld, wat laat zien dat seksuele beelden uiteenlopende culturele betekenissen hadden.
3) De eerste vibrator (1878)
De Engelse arts Joseph Mortimer Granville ontwikkelde eind 19e eeuw een elektrisch apparaat tegen zenuwpijn. Hoewel oorspronkelijk medisch en als massagehulpmiddel bedoeld, ontdekten gebruikers later het seksuele potentieel van vibrerende instrumenten. Rond deze uitvinding ontstonden ook mythen — bijvoorbeeld over Cleopatra of Victoriaanse dokters — maar die zijn niet onderbouwd.
4) Buttplugs als medisch hulpmiddel (begin 20e eeuw)
Advertenties uit medische tijdschriften rond 1905 tonen rectale dilatoren die werden verkocht tegen aandoeningen als verstopping en aambeien; recepten waren vaak vereist. Archeologen vonden bovendien twee pluggen in 2000 jaar oude Chinese tombes, waarschijnlijk bedoeld om het verlies van lichaamsvochten of ‘chi’ te beperken, niet per se voor plezier.
5) Angst, literaire reacties en strafpraktijken (late middeleeuwen–vroegmoderne tijd)
Rond de overgang naar de moderne tijd verspreidden leren dildo’s zich vanuit Italië door Europa. Dat leidde tot culturele reacties: sommige mannen voelden zich bedreigd, wat terugkomt in satirische en felle teksten uit de 16e–17e eeuw waarin dildo’s belachelijk worden gemaakt. In extreme gevallen kreeg gebruik ook strafrechtelijke consequenties: een Duitse vrouw werd in 1477 ter dood gebracht wegens seks met vrouwen waarbij een leren voorbind-dildo werd gebruikt.
6) De eerste officiële sekswinkel (1962)
Na WOII opende de Duitse Beate Uhse in Flensburg een fysieke winkel voor anticonceptie en “huwelijkshygiëne”. Die speciaalzaak, vaak gezien als de eerste moderne sekswinkel, maakte condooms, lingerie en diverse stimulatiehulpmiddelen meer zichtbaar en accepteerbaar; later groeide ook de markt voor solo-seksproducten.
Kortom: seksspeeltjes bestaan al millennia en hebben verschillende rollen gehad — van ritueel of medisch instrument tot recreatief en commercieel product. Hun verschijningsvormen en maatschappelijke acceptatie weerspiegelen technologische innovaties en veranderende normen rond seksualiteit en gezondheid.