De helft van de zandstranden verdwijnt: wat zijn de gevolgen voor mens en natuur?
In dit artikel:
Wetenschappers waarschuwen dat tegen het einde van deze eeuw mogelijk de helft van alle zandstranden wereldwijd is verdwenen. Strandkusten — van de Malediven en Bali tot Vlieland en Zanzibar — lopen meer dan ooit risico door een combinatie van menselijke activiteiten en klimaatverandering: bouw van hotels en infrastructuur verstoort de natuurlijke sedimentbalans, terwijl zeespiegelstijging en intensere stormen erosie versnellen.
Zandstranden vormen ongeveer een derde van de ijsvrije kusten en vervullen vitale rollen: ze filteren zee- en regenwater, recyclen voedingsstoffen, bieden habitat aan gespecialiseerde soorten (denk aan strandvlooien en zeepieren) en fungeren als natuurlijke buffer tegen stormvloeden. Als stranden slinken, vermindert de biodiversiteit, daalt de biomassa en neemt de kwetsbaarheid van kustgemeenschappen toe — met economische gevolgen voor vissers en toerisme en grotere overstromingsrisico’s voor steden aan de kust.
Nederland is niet immuun; vooral steile, door golven belaagde kusten zijn kwetsbaar. Het land probeert de kust ‘dynamisch’ te houden met grootschalige zandsuppleties — jaarlijks gemiddeld zo’n 10 miljoen kubieke meter zand — waarmee verloren materiaal wordt aangevuld. Die aanpak vergt veel geld en materiaal en biedt geen permanente oplossing.
Een alternatief dat steeds meer aandacht krijgt, zijn nature-based solutions. Een bekend Nederlands voorbeeld is de Zandmotor tussen Hoek van Holland en Scheveningen: één grote zandgift die door wind, golven en stroming geleidelijk langs de kust verspreid wordt en zo natuurlijke bescherming versterkt. Zulke oplossingen werken lokaal goed, maar zijn niet universeel toepasbaar; de beste maatregel hangt af van de plaatselijke omstandigheden.
Kortom: stranden wereldwijd staan onder grote druk. Interventies zoals suppletie en slimme, door natuur ondersteunde ontwerpen kunnen schade beperken en bescherming bieden, maar zijn kostbaar en plaatsgebonden — of dat voldoende is om het tij tegen het einde van deze eeuw te keren, blijft onzeker.