De geografische polen van de aarde verschuiven meer dan we dachten

In dit artikel:

De geografische noord- en zuidpool van de aarde zijn waarschijnlijk veranderlijker dan gedacht. Het gaat om ‘ware poolverschuiving’, een ander proces dan de voortdurende beweging van de magnetische polen. Door platentektoniek en convectiestromen in de aardmantel verandert de massaverdeling in de aarde, waardoor de aardkorst en mantel ten opzichte van de kern en de rotatie-as verschuiven.

Geoloog Mathew Domeier van de Universiteit van Oslo en zijn collega’s onderzochten geologische gegevens over veranderingen in de zeespiegel. Tijdens een ware poolverschuiving ontstaat volgens hen een kenmerkend wereldwijd patroon: de zeespiegel stijgt aan de ene kant van een halfrond en daalt aan de andere kant, met tegengestelde patronen op het noordelijk en zuidelijk halfrond. Dat patroon lijkt op een strandbal en zou niet door andere aardse processen worden veroorzaakt.

De onderzoekers vonden aanwijzingen voor vier sterke verschuivingen, ongeveer 190, 140, 90 en 20 miljoen jaar geleden. Elke gebeurtenis duurde circa 10 miljoen jaar; de polen bewogen daarbij sneller dan ongeveer 0,6 graad per miljoen jaar. Zulke verschuivingen kunnen groot genoeg zijn geweest om klimaatsystemen te beïnvloeden. Ook tegenwoordig bewegen de geografische polen nog, naar schatting ongeveer 10 centimeter per jaar, maar zo langzaam dat dit in het dagelijks leven niet merkbaar is. Volgens aardwetenschapper Sabin Zahirovic biedt het onderzoek een nieuwe manier om diepe processen in de aarde te verbinden met langetermijnveranderingen in klimaat en zeespiegel.