Charles Boycott: de eerste persoon die zelf geboycot werd

In dit artikel:

Het werkwoord boycotten betekent het doelbewust uitsluiten of negeren van een persoon, bedrijf of land om te protesteren of om verandering af te dwingen. Actuele voorbeelden zijn de lopende oproepen om het WK-voetbal in de VS, Mexico en Canada te boycotten en het besluit van Nederland (en enkele andere landen) om dit jaar niet naar het Eurovisiesongfestival te gaan uit protest tegen de deelname van Israël en het “voortdurende en ernstige menselijke leed in Gaza”.

De term stamt uit het eind van de 19e eeuw en is vernoemd naar Charles Boycott, een Engelse rentmeester in Ierland (County Mayo). Toen twee oogstjaren mislukten weigerde hij de huren te verlagen en zette hij huurders uit. De lokale bevolking reageerde door hem sociaal en economisch te isoleren: arbeiders werkten niet meer op zijn land, winkels bedienden hem niet en zelfs de postbezorging stokte. Die georganiseerde afwijzing dwong Boycott uiteindelijk het land te verlaten en gaf zijn naam als begrip voor deze vorm van protest.

Met de opkomst van de consumptiemaatschappij groeide de effectiviteit van boycots: consumenten kregen meer koopkracht en daarmee invloed, omdat ze konden kiezen waar ze hun geld aan gaven — of juist niet. Historische voorbeelden illustreren het bereik: in de jaren dertig begonnen de nazi’s met publieke oproepen om niet bij Joden te kopen, wat later staatsbeleid werd; in de jaren zeventig leidde een Nederlandse campagne tegen Outspan-sinaasappels (vanwege steun aan apartheid) tot brede Europese en uiteindelijk VN-maatregelen.

Boycotten blijven een veelgebruikt en zichtbaar instrument van burgerlijke macht: ze kunnen bedrijven en regeringen onder publieke druk zetten zonder direct politiek ingrijpen, en functioneren zowel als moreel statement als economische sanctie.