Cardioloog Leonard Hofstra: 'Een bonzend hart betekent niet meteen dat er iets mis is'

In dit artikel:

Cardioloog Leonard Hofstra — in een samenwerking met neuropsycholoog Erik Scherder voor de rubriek/podcast Het Spreekuur — legt uit hoe angst het hart beïnvloedt en wat je daaraan kunt doen. Hofstra begint persoonlijk: zijn grootste angst is dementie, daarom leeft hij erg gezond; hij gebruikt ook zijn vroegere vliegangst als voorbeeld om het fysiologische effect van angst te illustreren.

Bij angst schakelt het lichaam in een paraatheidsstand: stresshormonen komen vrij, ademhaling en bloeddruk verhogen en het hart klopt sneller. Dat was evolutionair nuttig (vechten of vluchten), maar in de moderne wereld treedt die reactie vaak op bij niet-acute bedreigingen. Het benauwende gevoel van hartkloppingen kan op zichzelf weer extra angst oproepen, wat de hartslag verder opvoert; zo ontstaat een vicieuze cirkel en soms een paniekaanval — iets dat ongeveer één op de acht mensen ooit meemaakt.

Wetenschappelijk onderzoek toont een verband tussen langdurige stress, activatie van de amygdala (het alarmsysteem in de hersenen) en ontstekingsprocessen die bloedvaten kunnen beschadigen. Dat betekent echter niet dat angst per definitie direct hartziekten veroorzaakt; een causaal bewijs ontbreekt nog. Wel nemen onderzoekers en clinici de relatie tussen stress en hartgezondheid serieus.

Hofstra merkt in zijn spreekkamer dat veel vooral jonge, verder gezonde patiënten bang zijn voor een hartinfarct. Structureel onderzoek (bloeddruk, hartonderzoek) en duidelijke uitleg kunnen die angst vaak wegnemen. Conclusie: angst beïnvloedt het hart acuut via de stressreactie en kan op de lange termijn een rol spelen bij vaatgezondheid, maar met gezonde leefstijl, passende onderzoeken en geruststelling is de kans op ernstige hartproblemen meestal klein.