Brakende zeemonsters: plesiosauriërs zwommen naar de kust om over te geven

In dit artikel:

Plesiosauriërs, vier tot acht meter lange zeereptielen uit het Jura en het Vroege Krijt, hadden waarschijnlijk een opmerkelijke manier om onverteerbare resten kwijt te raken. Onderzoek van de University of Cambridge wijst erop dat ze na het eten van schelpdieren naar riviermondingen zwommen om hun maaginhoud uit te braken.

Paleontoloog Dirk Knaust onderzocht meer dan twintig fossiele braakselklonten, zogenoemde regurgitalieten, die werden gevonden in boorkernen uit de Noordzee bij Noorwegen. De vindplaats ligt ongeveer 65 kilometer ten westen van Bergen, nabij het Troll-gasveld, en ontstond bij de aanleg van een locatie voor CO2-opslag. De klonten bevatten onder meer schelpen, wormkokers, zeelelies en belemnieten. Omdat deze dieren in het open water leefden en niet in de zoetwaterinvloed van een riviermonding konden overleven, moeten de plesiosauriërs hun prooi verder op zee hebben gegeten.

De dieren konden schelpen vermoedelijk niet met hun tanden vermalen. Hun maag verteerde het eetbare materiaal, waarna harde resten werden samengeperst tot compacte ballen en uitgebraakt. De riviermonding was waarschijnlijk een rustige plek waar de dieren na de jacht konden rusten of slapen. In tegenstelling tot moderne pelsrobben en zeekrokodillen bleven plesiosauriërs daarbij vermoedelijk in het water, omdat hun zware lichaam en lichaamsbouw landgang moeilijk maakten.

De fossielen bleven bewaard doordat ze met slijm waren bedekt, snel door sediment werden begraven of in holen van kreeftachtigen terechtkwamen. In de buurt werden ook een bot en versteende uitwerpselen gevonden. Die bleken echter van een ichthyosauriër te zijn en hielpen vooral bij het uitsluiten van andere mogelijke producenten. De combinatie van de grootte van de klonten en hun inhoud past volgens Knaust het best bij een plesiosauriër die gespecialiseerd was in bodembewonende prooien met harde schalen.

De ontdekking is volgens de onderzoekers de eerste duidelijke identificatie van plesiosauriërbraaksel waarin de oorspronkelijke schelpdierprooien nog aanwezig zijn. Mogelijk komen soortgelijke fossielen voor langs de vroegere kustlijnen van Groot-Brittannië en andere gebieden rond de Jurazee. Ze kunnen meer inzicht geven in het eetgedrag en de leefwijze van deze uitgestorven zeereptielen.