Blijven of vertrekken? Groefbijen laten zich (ver)leiden door geur

In dit artikel:

Onderzoekers van het Smithsonian Tropical Research Institute en Princeton University hebben ontdekt dat feromonen van een bijenkoningin jonge groefbijen beïnvloeden in hun keuze om in het nest te blijven of zelfstandig te gaan leven. De studie richtte zich op de groefbij Megalopta genalis op Barro Colorado Island in Panama, een soort waarbij dochters zowel helper kunnen worden als zelf koningin kunnen worden.

De wetenschappers plaatsten verspreid over meerdere jaren honderden kunstnesten, merkten individuele bijen en volgden hun gedrag met camera’s. Daarna analyseerden ze de chemische stoffen op de lichamen van de bijen. Daaruit bleek dat de geurstoffen van de koningin twee effecten hebben: ze remmen in een gevoelige ontwikkelingsfase de groei van de eierstokken van dochters, waardoor voortplanting wordt uitgesteld, en ze lijken tegelijk informatie te geven over de gezondheid en vruchtbaarheid van de koningin.

Als de koningin veel van deze feromonen aanmaakt, blijven dochters vaker als hulp in het nest. Bij lagere hoeveelheden kiezen ze vaker voor vertrek of proberen ze zelf de rol van koningin over te nemen. Volgens de onderzoekers is dit de eerste keer dat bij een insectensoort met zo’n flexibele leefwijze een koninginnenferomoon is vastgesteld. Dat kan helpen verklaren hoe samenwerking en sociale samenlevingen bij insecten zijn ontstaan.