Binaural beats: bijwerkingen, klankschalen en waarom mensen er al eeuwen naar grijpen

In dit artikel:

Binaural beats zijn een geluidsillusie die ontstaat wanneer elk oor een iets andere toon hoort. Op platforms als YouTube en Spotify worden ze aangeprezen voor ontspanning, concentratie en creativiteit. Gedragswetenschapper Kirsten van den Bosch van de Rijksuniversiteit Groningen bespreekt wat daar wetenschappelijk van bekend is.

Volgens Van den Bosch laten reacties van luisteraars zien dat veel mensen binaural beats als rustgevend of behulpzaam ervaren, maar dat nog onvoldoende duidelijk is waardoor die effecten ontstaan en of ze objectief meetbaar zijn. Ook een mogelijk placebo-effect verdient nader onderzoek. Meldingen van onrust verdwijnen doorgaans wanneer iemand stopt met luisteren. Een verband met epilepsie of andere neurologische aandoeningen is voor zover bekend niet aangetoond, maar ook niet uitgebreid onderzocht.

Binaural beats verschillen van Tibetaanse klankschalen. Bij binaural beats ontstaat de waargenomen toon door het frequentieverschil tussen beide oren; klankschalen produceren daadwerkelijk resonanties en trillingen. Dat beide soms voor meditatie, focus en ontspanning worden gebruikt, betekent dus niet dat ze hetzelfde werken.

Een dalende stressscore op een sporthorloge vormt volgens Van den Bosch op zichzelf geen betrouwbaar bewijs. Zo’n meting kan toevallig zijn beïnvloed door rust na lichamelijke inspanning. Herhaling en inzicht in de berekening van de score zijn nodig, al kunnen wearables wel degelijk in onderzoek worden gebruikt. Dat muziek, ritme, zang en resonante klanken al eeuwen in religieuze en culturele rituelen voorkomen, noemt ze evenmin zomaar toeval. De wetenschap probeert nog te achterhalen welke mechanismen daarbij aandacht, emoties en groepsbeleving beïnvloeden.