Bij veel ziektes, zoals long covid of PTSS, speelt vermoeidheid een belangrijke rol: wetenschappers snappen nu waarom

In dit artikel:

Vermoeidheid, hersenmist, slaapproblemen en problemen met het zenuwstelsel komen voor bij uiteenlopende aandoeningen als ME/CVS, long covid, PTSS, reumatoïde artritis (RA) en multipele sclerose (MS). Hoewel deze ziekten verschillende oorzaken hebben, beperken de klachten het dagelijks functioneren vaak sterk. Over de biologische mechanismen achter die vermoeidheid was tot nu toe nog weinig bekend.

Onderzoekers van de University of East Anglia gebruikten daarom een nieuwe analysemethode die verder kijkt dan de DNA-volgorde alleen. Ze onderzochten ook hoe DNA in cellen wordt opgevouwen, welke genen daardoor met elkaar in contact komen en hoe die informatie wordt vertaald naar eiwitten en lichaamsprocessen. Met een computermodel brachten ze genetische netwerken bij de verschillende aandoeningen in kaart.

In het DNA zelf vonden de onderzoekers geen directe overeenkomsten tussen de ziekten, maar in de onderliggende netwerken wel. Die beïnvloeden onder meer immuunreacties, energieproductie, stofwisseling, stressreacties en hormoonsignalen. Daarmee komt een mogelijk gedeeld mechanisme voor vermoeidheidsklachten in beeld, ondanks de verschillende ziekteoorzaken.

Bij ME/CVS viel bovendien het LAG3-gen op. Dit gen hangt samen met een verminderde immuunfunctie, bijvoorbeeld na een virusinfectie, en kan mogelijk helpen verklaren waarom klachten blijven bestaan nadat de oorspronkelijke infectie is verdwenen.

Volgens de onderzoekers ondersteunen de resultaten het idee dat aanhoudende ontregeling van het immuunsysteem een belangrijke rol speelt bij vermoeidheidsgerelateerde aandoeningen. De bevindingen kunnen op termijn bijdragen aan betere diagnostiek van onder meer ME/CVS en long covid, die nu vaak pas na uitsluiting van andere ziekten worden vastgesteld, en aan nieuwe behandelingen.