Bewijs: al in de middeleeuwen waren er blindegeleidehonden

In dit artikel:

Historicus Krista Milne (Universiteit Leiden) ontdekte dat hulp van honden voor blinden al in de middeleeuwen zichtbaar is in manuscriptillustraties. Tijdens het bestuderen van verluchte wetteksten viel haar een afbeelding op van een bedelaar met hond en blindenstok; verdere speurwerk bracht meer voorbeelden aan het licht. Waar eerdere onderzoekers zo’n beeld vooral kenden uit kerkelijke teksten die armoede en gebreken benadrukten om giften los te krijgen, ziet Milne dezelfde voorstelling ook in ridderromans, medische teksten en wetboeken.

De illustraties fungeerden als visuele ‘marker’: een hond, soms gecombineerd met gesloten ogen, een stok of de vermelding dat iemand muzikant is, diende om blindheid te signaleren. De afgebeelde blinden lijken uit verschillende sociale lagen te komen, wat suggereert dat het gebruik van een geleidehond niet uitsluitend een luxe was. Tot nu toe zijn het vooral mannen die op de plaatjes voorkomen; Milne vermoedt dat vrouwen vaker binnen huis verbleven en daarom minder vaak zo worden afgebeeld.

Er zijn geen aanwijzingen dat middeleeuwse honden getraind werden zoals moderne hulphonden. De systematische training van blindengeleidehonden zoals we die nu kennen ontstond grotendeels na de Eerste Wereldoorlog, toen veel soldaten door verwondingen of gasaanvallen hun zicht verloren en in sommige landen blindenschoolprogramma’s voor honden werden opgezet. Milne’s onderzoek toont dat de praktijk van blinden die op honden vertrouwen veel ouder is dan vaak wordt aangenomen.