Betuttelde bejaarden: waarom we ouderen onbewust als kinderen behandelen (en hoe schadelijk dat is)

In dit artikel:

Sociaal-cultureel antropoloog Jolanda Lindenberg waarschuwt dat het beeld van ouderen in Nederland vaak veel te eenzijdig is. Mensen zien senioren al snel als óf zielig, afhankelijk en eenzaam, óf juist als fitte, welvarende pensionado’s die volop reizen. Volgens Lindenberg passen de meeste ouderen niet in die twee hokjes, maar blijft dat stereotype hardnekkig omdat ons brein graag categoriseert.

Die beelden werken ook door in de manier waarop we ouderen benaderen. We praten vaak langzamer, harder en eenvoudiger tegen hen, uit de veronderstelling dat ze minder goed horen of minder kunnen volgen. Dat lijkt vriendelijk, maar kan betuttelend en vernederend zijn, zeker omdat volwassenen daardoor ineens als kinderen worden aangesproken. Bij oudere vrouwen komt daar nog een extra laag bovenop: hun competentie wordt sneller op uiterlijk beoordeeld, waardoor ze vaak neergezet worden als lieve oma’s of klagende heksen.

Lindenberg denkt dat de negatieve houding deels samenhangt met onze angst voor ouderdom en dood, en met het feit dat ouder worden steeds vaker als een medisch probleem wordt gezien. In andere landen, zoals China en India, merkte ze juist dat ouderdom meer als een normale levensfase wordt beschouwd. Ze pleit daarom voor meer contact tussen generaties, meer diversiteit in media en een realistischer beeld van ouderen, zodat hun talenten en rollen beter worden benut.