Besmettelijke tumoren: huidkanker springt over van vis op vis

In dit artikel:

Onderzoekers van de University of Vermont hebben ontdekt dat de zwarte huidvlekken bij dwergmeervallen in het Memphremagog-meer op de grens van Vermont en Quebec worden veroorzaakt door een besmettelijke vorm van melanoom, een huidkanker die zich van vis naar vis verspreidt. Daarmee is voor het eerst bij een zoetwaterdier vastgesteld dat kanker overdraagbaar kan zijn. De studie verscheen deze week in Nature.

De aandoening werd al sinds 2012 gezien, en in 2014 had bijna een derde van de vissen zichtbare vlekken. Eerst werd gedacht aan een virus, maar genetisch onderzoek liet zien dat de tumoren veel nauwer aan elkaar verwant zijn dan aan hun eigen gastheer. Dat wijst erop dat de kankercellen zich als parasieten gedragen en zelf de besmetting overdragen.

Volgens de onderzoekers lopen vooral grotere, geslachtsrijpe vissen risico, mogelijk doordat ze tijdens het paaien dicht op elkaar zitten in ondiep water. Ook leven de schubloze bodemvissen voortdurend in contact met sediment, waar losse kankercellen vermoedelijk kunnen overleven. Ongeveer 30 procent van de meervallen in het meer blijkt inmiddels aangetast.

De ecologische impact is nog onduidelijk. Voor mensen is er volgens de onderzoekers geen gevaar: de kankercellen kunnen geen andere diersoort infecteren, ook al levert het meer drinkwater voor ruim 175.000 mensen. Milieuactivisten vermoedden vervuiling door een nabijgelegen stortplaats, maar daar vonden de wetenschappers geen bewijs voor. Wel zagen zij verhoogde arseenwaarden, mogelijk van natuurlijke oorsprong, in de bodem en in de kankercellen.

De onderzoekers denken dat besmettelijke kanker mogelijk vaker voorkomt dan bekend is, omdat er simpelweg nog te weinig gericht naar is gezocht. De ontdekking moet ook meer inzicht geven in hoe kanker buiten een lichaam kan overleven en zich kan verspreiden.