Au! Waarom opmerkingen van je ouders je zo diep kunnen raken
In dit artikel:
Je staat klaar voor het verjaardagsfeestje van tante Jannie en ineens valt een opmerking van je moeder als een bom: waarom doe je dát aan? Die scherpe zin kan, of je nu 10 of 50 bent, onverwacht veel pijn doen. Het artikel legt uit waarom opmerkingen van ouders zo diep binnenkomen en wat je eraan kunt doen.
Vroege ouder-kindinteracties leggen volgens Susan Bögels (hoogleraar family mental health, UvA) een blijvende ‘blauwdruk’ vast die ook in volwassen relaties doorwerkt. Dat betekent dat iedereen, hoe goed de opvoeding ook was, iets mist uit de jeugd en onbewust blijft zoeken naar erkenning en herstel bij ouders — iets wat vaak niet meer terug te halen is (denk aan de tekening die je maakte en die per ongeluk werd weggegooid). Susan Branje (hoogleraar pedagogische wetenschappen, UU) voegt toe dat de wens om serieus genomen te worden niet verdwijnt met volwassenheid; kritische opmerkingen kunnen oude gevoelens en patronen doen herleven, bijvoorbeeld het steeds terugkerende commentaar over je kledingkeuze.
De kern is dat kritiek van ouders vaak niet alleen over het concrete onderwerp gaat, maar over het diepere verlangen om gezien, bevestigd en vrij gelaten te worden door degenen die ooit je hele wereld waren. Daardoor raken zulke opmerkingen een gevoelig punt in je ‘innerlijk kind’.
Wat helpt volgens de experts? Begin met zelfonderzoek: vraag jezelf waarom een opmerking zo veel losmaakt en herken het patroon. Bögels benadrukt dat je niet alleen een innerlijk kind hebt, maar ook een innerlijke ouder — en dat je kunt leren jezelf de goedkeuring te geven die je vroeger miste. Branje adviseert ook om eerst bij jezelf stil te staan voordat je reageert. Praktische vervolgstappen die hierop aansluiten zijn grenzen stellen, het gesprek aangaan wanneer je kalm bent, en bewust nieuwe manieren oefenen om jezelf te bevestigen.
Kortom: aanrakingen uit het verleden verklaren de heftige reacties, maar als volwassene kun je bewust andere keuzes maken — het verleden kun je niet terughalen, maar je kunt wel nieuw gedrag en nieuw zelfvertrouwen trainen.