Astronomen vinden waarschijnlijke voorloper van raadselachtige Little Red Dots

In dit artikel:

Astronomen van de Rijksuniversiteit Groningen hebben met de James Webb-ruimtetelescoop voor het eerst een vermoedelijke voorloper van een zogeheten Little Red Dot ontdekt. Het gaat om een extreem jong starburst-sterrenstelsel dat op een kosmische afstand zichtbaar is zoals het ongeveer 1 miljard jaar na de oerknal bestond, dus in de vroege geschiedenis van het heelal.

De vondst werd op 30 juni 2026 gepresenteerd tijdens de bijeenkomst van de European Astronomical Society in Lausanne en is geaccepteerd voor publicatie in The Astrophysical Journal. De bron valt op omdat het spectrum alleen Balmer-lijnen laat zien en geen metaallijnen, iets wat zeer ongebruikelijk is bij een sterrenstelsel dat zo snel nieuwe sterren vormt. Volgens de onderzoekers wijst dat op een object in de eerste fase van zijn ontwikkeling, mogelijk binnen de eerste 10 miljoen jaar.

De reden dat dit zo belangrijk is, is dat Little Red Dots worden gezien als jonge sterrenstelsels met al een zwaar actief zwart gat in hun midden. Hoe zulke zwarte gaten zo vroeg in het universum konden ontstaan, is een groot open vraagstuk in de astronomie. De nieuwe vondst ondersteunt het idee dat zo’n zwart gat al vóór of los van het omringende sterrenstelsel kan zijn gegroeid.

Dat dit verre object überhaupt zichtbaar is, komt doordat een grote voorgrondgroep van sterrenstelsels werkt als een natuurlijke zwaartekrachtlens en het licht ongeveer zestien keer versterkt. De onderzoekers willen het systeem verder onderzoeken met JWST en met ALMA in Chili om beter te begrijpen hoe dit soort bijzondere stelsels ontstaan.