'Als de cloud morgen uitvalt, ligt een groot deel van de werkzaamheden plat'

In dit artikel:

AI-onderzoeker Claes de Vreese van de Universiteit van Amsterdam heeft de Stevinpremie gekregen, de hoogste Nederlandse onderscheiding voor onderzoekers die hun kennis zichtbaar inzetten voor de samenleving. De Deense wetenschapper, die in 1996 als uitwisselingsstudent in Amsterdam terechtkwam en bleef, ontvangt 1,5 miljoen euro voor verder onderzoek en kennisdeling.

De Vreese bestudeert hoe kunstmatige intelligentie en big tech invloed hebben op democratische processen, media en politiek. Volgens hem werkt AI als een ingrijpende basistechnologie die niet alleen nieuwsredacties verandert, maar ook verkiezingscampagnes, overheidsinstellingen en andere kernsectoren raakt. Hij waarschuwt dat vooral generatieve AI vragen oproept over betrouwbaarheid, authenticiteit en verantwoord gebruik.

In het interview uit hij zorgen over het gebruik van AI in de journalistiek, zoals bij het NOS-journaal, en over de inzet ervan in politieke campagnes. Uit zijn onderzoek blijkt dat burgers en kiezers doorgaans weinig zien in AI in de politiek, terwijl partijen er lokaal en landelijk verschillend mee omgaan. Tegelijkertijd benadrukt hij dat Amsterdam en andere instellingen AI niet kunnen negeren, maar de technologie kritisch en zorgvuldig moeten toepassen.

Een ander groot risico is volgens hem de afhankelijkheid van Amerikaanse techbedrijven, zoals Microsoft. Die macht maakt Europa kwetsbaar als toegang tot cloud- en AI-diensten ooit wordt beperkt. Daarom pleit De Vreese voor Europese alternatieven, betere scenario’s voor uitval en strakkere regels. Ook onderwijsinstellingen zouden AI in alle opleidingen moeten meenemen, zodat toekomstige professionals leren omgaan met de technologie en haar risico’s.