Alles aan AI vragen? Kijk uit: AI kan je zelfstandigheid en doorzettingsvermogen aantasten

In dit artikel:

Regelmatig gebruik van AI kan mensen minder zelfstandig maken en hun doorzettingsvermogen aantasten. Dat blijkt uit onderzoek van wetenschappers van onder meer UC Berkeley, Carnegie Mellon University en MIT, dat werd gepresenteerd tijdens de COLM 2026-conferentie over taalmodellen.

Aan drie experimenten deden in totaal 1.222 mensen mee. In het eerste experiment losten deelnemers rekensommen op: een groep kreeg hulp van een chatbot, de andere groep werkte volledig zelfstandig. Zolang de AI beschikbaar was, presteerde de AI-groep beter. Nadat de hulp na twaalf vragen werd stopgezet, beantwoordde deze groep echter slechts 57 procent van de laatste drie vragen correct, tegenover 73 procent bij de zelfstandig werkende groep. Ook sloegen AI-gebruikers vaker vragen over: 20 tegenover 11 procent.

Een tweede experiment met 667 deelnemers bevestigde dit patroon. In een derde test, waarin deelnemers teksten moesten begrijpen, scoorde de groep die eerst AI-hulp had gebruikt 76 procent op de laatste vragen, tegenover 89 procent zonder eerdere hulp. Zij sloegen bovendien vaker vragen over, met 8 tegenover 1 procent. Deelnemers die de chatbot rechtstreeks om antwoorden vroegen, presteerden later slechter dan mensen die vooral om uitleg hadden gevraagd.

De onderzoekers denken dat gebruikers gewend kunnen raken aan de snelheid van AI en daardoor minder bereid zijn om zelfstandig door te denken. Ook missen zij de zogenoemde ‘productive struggle’: leren door zelf na te denken, fouten te maken en oplossingen uit te proberen. Volgens onderzoeker Brian Christian moeten AI-systemen menselijke vaardigheden versterken in plaats van vervangen. Dat is vooral relevant voor het onderwijs en de wetenschap, waar de manier waarop AI hulp biedt mede bepaalt of mensen blijven leren en groeien.