Aap maakt weer stresshormoon aan dankzij menselijk weefsel uit het lab

In dit artikel:

Japanse onderzoekers hebben voor het eerst menselijk hypofyseweefsel, gekweekt uit stamcellen, succesvol getest in een primaat. Ze transplanteerden kleine weefselklompjes, zogenoemde organoïden, onder de huid van een makaak waarvan de hypofyse was verwijderd. Zes weken lang maakten de getransplanteerde cellen het hormoon dat de bijnieren aanzet tot de productie van cortisol, een hormoon dat onder meer helpt bij stress, bloeddruk en bloedsuiker.

Bij muizen bleef het weefsel al langer dan zes maanden actief en leefden behandelde dieren langer dan muizen zonder transplantatie. In de makaak stegen de waarden van zowel het stimulerende hormoon als cortisol. Het dier verloor na de ingreep ook minder snel gewicht. Drie maanden later waren nog levende transplantaatcellen aanwezig en werden in de longen en lever geen uitgezaaide cellen of afwijkende groei gevonden.

De resultaten kunnen op termijn een alternatief bieden voor patiënten bij wie de hypofyse beschadigd is of ontbreekt. Zij moeten nu levenslang hormoonpillen gebruiken, die de natuurlijke wisselende behoefte aan cortisol niet goed kunnen nabootsen. Toch is een behandeling voor mensen nog ver weg. De studie betrof slechts één aap en het effect was beperkt door de afweerreactie tegen het menselijke weefsel. Daarvoor waren afweeronderdrukkende medicijnen nodig, die het infectierisico verhogen.

Volgens onderzoeker Hugo Vankelecom van de KU Leuven moet de aanpak eerst onafhankelijk worden bevestigd en veiliger worden gemaakt. De organoïden bevatten bovendien verschillende celtypen, waaronder mogelijk achtergebleven stamcellen die tumoren kunnen vormen. Ook ontbreekt waarschijnlijk de normale aansturing vanuit de hersenen, waardoor de hormoonproductie onder de huid niet vanzelf het juiste dagritme volgt. Een veilige celtransplantatie voor patiënten kan volgens Vankelecom nog tien tot twintig jaar of langer op zich laten wachten.