Aantal bosbranden stijgt, maar niet alleen door klimaatverandering

In dit artikel:

Het aantal natuurbranden in Zuid-Europa daalde de afgelopen veertig jaar dankzij beter getrainde brandweerkorpsen, snellere reacties en de inzet van blusvliegtuigen en helikopters. Die daling lijkt echter voorbij. Onderzoek van internationale wetenschappers laat zien dat het aantal branden en vooral het risico op grote branden in de afgelopen vijf à tien jaar weer toeneemt.

De zomer van 2026 was niet overal recordbrekend. In Spanje was 2025 met ongeveer 350.000 verwoeste hectare uitzonderlijk zwaar; 2026 staat daar tot nu toe op de vierde plaats. In Frankrijk is het record wel gebroken: bijna 100.000 hectare ging in vlammen op, ongeveer drie keer het gemiddelde. Ook Nederland kreeg met natuurbranden te maken, onder meer bij Venray.

Volgens natuurbrandonderzoeker Alexandra Niedermeier van Wageningen Universiteit speelt klimaatverandering een grote rol. Heettere en drogere zomers zorgen voor meer extreme brandweerdagen. Tegelijkertijd leiden hevige regenbuien in de winter en het voorjaar tot extra plantengroei. Wanneer daarna een lange, hete droogte volgt, vormt die vegetatie veel brandstof. De Fire Weather Index, die onder meer temperatuur, neerslag, wind en de hoeveelheid droog materiaal combineert, stijgt vooral in Zuid-Europa sterk.

Ook succesvol brandbeheer heeft een keerzijde. Doordat kleine branden steeds snel worden geblust, stapelen droge takken, bladeren en struiken zich op. Als vervolgens een grote brand uitbreekt, kan die zich daardoor explosief uitbreiden. Gecontroleerd winterbranden, gevarieerde bossen met verschillende soorten en leeftijden en open plekken kunnen de hoeveelheid brandstof verminderen en vuur vertragen. Naaldbomen vlak bij woningen vormen volgens Niedermeier een extra risico.

Menselijk gedrag is eveneens doorslaggevend. Ongeveer 95 procent van de natuurbranden ontstaat door menselijke activiteiten, zoals onvoorzichtig barbecueën of opzettelijk vuur maken; slechts een klein deel wordt door bliksem veroorzaakt. Ook veranderend landgebruik, het verdwijnen van landbouwgrond, meer bos en de uitbreiding van steden richting natuur vergroten de risico’s en maken evacuaties waarschijnlijker.

Niet iedere brand is schadelijk. Sommige ecosystemen hebben vuur nodig voor hun voortbestaan, maar andere plant- en diersoorten kunnen hun leefgebied verliezen en hebben honderden jaren nodig om te herstellen. Door klimaatverandering, achterstallig landbeheer en de groeiende nabijheid van mensen en natuur ontstaat volgens de onderzoeker een steeds gevaarlijkere combinatie die de komende jaren tot meer grote branden kan leiden.