Aan deze 6 tekenen herken je gaslighting

In dit artikel:

Gaslighting is een vorm van psychologische manipulatie waarbij iemand door herhaalde, subtiele vervorming van feiten en gevoelens de ander aan zichzelf laat twijfelen. De term komt van de film Gaslight (1944), waarin een man zijn vrouw zover krijgt dat ze haar eigen waarneming niet meer vertrouwt. Psychologe Robin Stern (co-founder van het Yale Center for Emotional Intelligence) populariseerde het begrip verder met haar boek The Gaslight Effect.

In de praktijk werkt gaslighting door kleine leugens, ontkenningen en bagatellisering die steeds terugkeren; het doel is controle en het ondermijnen van iemands vertrouwen in eigen oordeel. Slachtoffers gaan vaak denken dat het aan henzelf ligt en verliezen daardoor vertrouwen, soms tot aan ernstige gevolgen voor hun geestelijke gezondheid toe.

Gaslighting wordt vaak verward met narcisme. Hoewel narcistische trekken — zoals gebrek aan empathie en een opgeblazen gevoel van eigenbelang — vaak samen voorkomen met gaslighting, is er een belangrijk verschil: narcisme is een persoonlijkheidsstoornis, terwijl gaslighting volgens Stern meestal een aangeleerde strategie is. Narcisten kunnen het wapen gebruiken, maar gaslighting ontstaat ook uit onzekerheden en hoeft niet altijd bewuste manipulatie te zijn.

Sterns advies is om het gedrag bespreekbaar te maken: voer het gesprek, benoem wat er gebeurt en nodig de ander uit tot reflectie. Herken je het bij jezelf, zoek hulp en werk aan ander gedrag. Extra tip: gaslighting kan in relaties, families en op het werk voorkomen; zodra je patronen herkent, is het belangrijk om steun te zoeken en je eigen waarneming te blijven vertrouwen.