5 signalen dat iemand zich ongemakkelijk voelt: wat gedrag onbewust kan verraden

In dit artikel:

Psycholoog Iliana Samara (Universiteit Leiden) legt uit hoe je kunt merken of iemand zich ongemakkelijk voelt tijdens een gesprek — bijvoorbeeld op een feestje waar een vlot gesprek ineens stokt. Volgens haar zijn het vooral veranderingen in gedrag ten opzichte van iemands normale manier van doen die onthullen dat iets gevoelig ligt.

Vijf waarschuwingssignalen:
- Friemelen en onrust: herhaaldelijk spelen met voorwerpen, onrustig bewegen of wiebelen kan op spanning duiden, maar veel mensen zijn van nature beweeglijk. Let op een plotselinge gedragsverandering.
- Minder oogcontact: als iemand je eerder vaak aankeek en bij een bepaald onderwerp opeens wegkijkt, kan dat aangeven dat het onderwerp ongemakkelijk is.
- Zachter praten: een daling in stemvolume wijst bij onderzoek soms op spanning. Ook hier geldt: alleen betekenisvol als het afwijkt van iemands gebruikelijke volume of samengaat met andere signalen.
- Gesloten houding: armen over elkaar of weggedraaid zitten wordt vaak geïnterpreteerd als afstand, maar is niet per definitie een afwijzing. Het is vooral relevant wanneer iemands houding plots verandert van open naar gesloten.
- Meerdere signalen samen: één teken is weinig betrouwbaar; als friemelen, minder oogcontact en zachter praten tegelijk optreden, is de kans groot dat iemand zich niet op zijn gemak voelt.

Praktische tip: check het even — stel een open vraag of verander van onderwerp. Context en individuele verschillen (zoals verlegenheid of culturele verschillen in lichaamstaal) maken interpretatie nodig voorzichtig; soms ligt het probleem niet bij jou maar aan het onderwerp of aan een gebrek aan klik. Wie deze signalen herkent, kan het gesprek subtiel bijsturen en het voor iedereen prettiger maken.