450 jaar geleden stortte de haringvisserij in de Oostzee in - deze lessen kunnen we daarvan leren

In dit artikel:

De haringvisserij in de Sont, de zeestraat tussen Denemarken en Zweden, was van de dertiende tot de zestiende eeuw een van de belangrijkste handelssectoren van Noord-Europa. In 1570 stortte deze industrie echter plotseling in; pas rond 1950 had de haringstand zich hersteld.

Een internationaal team van visserij-economen, ecologen en historici onderzocht 450 jaar aan vangstgegevens, van 1200 tot 1650. Daarvoor combineerden zij historische bronnen, zoals douanerapporten en koninklijke handelsrechten, met economische en ecologische informatie. Volgens de onderzoekers was niet één oorzaak doorslaggevend. Overbevissing had de haringpopulatie en de winstgevendheid al verzwakt, terwijl de Kleine IJstijd de productiviteit van de vis verder deed afnemen.

Ook maatschappelijke en economische veranderingen speelden een belangrijke rol. Wandelende duinen vernielden infrastructuur bij de visgronden, lijfeigenschap beperkte de beschikbaarheid van arbeidskrachten en goedkopere haring uit de Noordzee verdrong de Baltische haring op de markt. De combinatie van deze factoren maakte de visserij uiteindelijk onrendabel.

De onderzoekers waarschuwen dat de haring in de westelijke Oostzee opnieuw zwaar onder druk staat en dat al wordt geadviseerd de visserij daar te stoppen. Effectief visserijbeleid moet daarom niet alleen naar de omvang van visbestanden kijken, maar ook naar klimaat, economie en sociale omstandigheden.